Saksofon
Historia saksofonu rozpoczęła się najprawdopodobniej w roku 1841, kiedy to przygotowany na wystawę instrumentów w
Brukseli pakunek ktoś kopnął w niewyjaśnionych okolicznościach. Pogięty i zniszczony instrument nie nadawał się
oczywiście do prezentacji. Sądząc z opisów pakunek zawierał nowy, skonstruowany niedawno instrument - saksofon.
Pierwsza wzmianka o saksofonie, autorstwa Hektora Berlioza, ukazała się 12 czerwca 1842 roku w paryskim Journal
des Debats i ta data została przyjęta za metrykę powstania saksofonu, chociaż instrument miał swoją publiczną
premierę 3 lutego 1844 r. a opatentowany został dopiero 28 czerwca roku 1846. Saksofon ( Le Saxophon ), nazywany
po jego wynalazcy, był instrumentem z grupy dętych drewnianych. Miał dziewiętnaście klap, co uczyniło go podobnym
do instrumentu ophicleide . Ustnik, w przeciwieństwie do dętych blaszanych , był podobny do ustnika klarnetu
basowego. Co ciekawe, pierwszym, opisywanym saksofonem był saksofon basowy w stroju C; dopiero później, z
konieczności nadania większej ruchliwości, Adolf Sax skonstruował baryton, alt, tenor i sopran. Skala pierwszego
saksofonu była o siedem dźwięków większa niż późniejsze modele, które Sax przebudował ze względu na gorsze
możliwości brzmieniowe najwyższych dźwięków prototypu.
Wkrótce po premierze pierwszego saksofonu Adolf Sax zademonstrował swoje instrumenty w Konserwatorium Paryskim,
gdzie słuchali go znani wówczas muzycy i kompozytorzy: Auber ( sławny kompozytor La Muette de Portici - opery
wykonywanej w Brukseli 21 września 1830, będącej sygnałem dla Rewolucji Belgijskiej), Halévy, Habeneck, Monnais i
inni, którzy chwalili go za nowatorstwo i muzykalność. Po sukcesie prezentacji Sax otworzył warsztat w Paryżu przy
ulicy Saint Georges 10, gdzie zabrał się energicznie do pracy, nader często jednak popadając w konflikty z
zatrudnianymi rzemieślnikami.
Na siedemnastego i dwudziestego pierwszego czerwca przypadają daty pierwszych francuskich patentów saksofonowych.
Wiosną 1843 roku rozpoczął produkcję instrumentów blaszanych z nowym mechanizmem obrotowym zamiast tłokowym.
W listopadzie 1843 roku, podczas wystawienia opery Don Sebastian Donizettiego muzycy odmówili wykonania partii
klarnetu basowego na instrumencie zrobionym przez Saxa. Sax zadeklarował, że wykona ją osobiście, ale muzycy
zagrozili strajkiem. Sax wspólnie z Donizettim musieli ustąpić. Na początku 1844 roku warsztat Saxa odwiedził
Rossi, który urzeczony brzmieniem saksofonu sprowadził go do Konserwatorium w Bolonii. Najwierniejszym zwolennikiem
saksofonu i talentu Saxa był jednak Hektor Berlioz - gorący propagator nowego instrumentu konsekwentnie wszędzie
tam, gdzie koncertował. Od roku 1844 warsztat Saxa odwiedzała śmietanka życia muzycznego, literackiego i
społecznego Paryża. Przy każdej okazji Sax demonstrował możliwości swoich instrumentów podczas improwizowanych
koncertów.
W tym samym roku Sax otworzył filię fabryki w Anglii a wkrótce po tym jego młodszy brat Henry wyemigrował do
Ameryki, gdzie założył manufakturę instrumentów dętych w Filadelfii. Latem 1844 saksofon został pokazany na Paris
Industrial Exhibision i prezentowany wobec Króla Louisa Phollippe i Królowej Marie Amelie. Rok 1845 okazał się
przełomowy w życiu Adolfa Saxa. Dopiero teraz zaczęła przełamywać się stopniowa niechęć muzyków i środowiska,
chociaż nadal miał wielu wrogów, stopniowo pokonywał zniechęcenie do swojej osoby. Budził olbrzymie kontrowersje
nazywając grupę saxhornów swoim nazwiskiem (protestowali niemieccy konstruktorzy: Stolzel i Blumel).
W tym okresie nie powodziło mu się najlepiej, doszło do tego, że Cesarz Napoleon III ratował go od bankructwa.
W 1858 został kierownikiem klasy saksofonu przy Konserwatorium Paryskim, gdzie nauczał przez trzynaście lat.
W roku 1870 rząd rozwiązał klasę. Do końca życia żył w biedzie, na emeryturze ustanowionej przez rząd. Zmarł
siódmego lutego 1894 roku.
Najbardziej popularny w Polsce podział saksofonów dzieli je na cztery grupy:
sopranowe, altowe, tenorowe i barytonowe.
W krajach, gdzie tradycje tego instrumentu są większe nikogo nie dziwią także inne odmiany saksofonu. Najmniejsze,
sopranino i mniejsze a także te największe : basowe, kontrabasowe a nawet większe (patrz - saksofony nietypowe).
Ponadto, każdy z saksofonów grupy es i b ma swoje odpowiedniki w innych strojach (w stroju F albo C).
Istnieją także instrumenty w innych kluczach, mają jednak one także inne nazwy.
Palcowanie na Saksofon.
Oto saksofony najczęściej spotykane:
Sopranino es Sopranino f - zazwyczaj w kształcie prostej rury. Strój B lub C. Brzmienie delikatne i słodkie.
Sopranowy b Sopranowy c - zazwyczaj w kształcie prostej rury. Strój B lub C. Brzmienie delikatne i słodkie.
Altowy es Altowy (mezzosopran) f - w kształcie odwróconej litery S. Stosunkowo mały i lekki. Strój Es lub F.
Bogate i ciepłe brzmienie.
Tenorowy b Tenorowy c - w kształcie odwróconej litery S. Średniej wielkości lecz ciągle dość łatwy w użyciu. Strój
B lub C (znany także jako C-Melody). Czyste, wyraziste i nieco rzewne brzmienie.
Barytonowy es Barytonowy f - w kształcie odwróconej litery S z zawinięciem w górnej części. Dużych rozmiarów.
Strój Es. Głębokie, nieco chropowate brzmienie.
Basowy b Basowy c - w kształcie odwróconej litery S z dodatkowymi zawinięciami. Bardzo dużych rozmiarów. Bardzo
głębokie i chropowate brzmienie.
Kontrabasowy es Kontrabasowy f - w kształcie odwróconej litery S z dodatkowymi zawinięciami. Bardzo dużych
rozmiarów. Ciężki do tego stopnia, że w czasie gry ustawiany na stojaku. Bardzo niskie, głębokie i chropowate
brzmienie.
