content

O Skrzypcach
Skrzypce, instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych. Budowany od XV w., najdoskonalszy kształt otrzymał w XVI i XVII w. we włoskich warsztatach lutniczych (m.in. rodziny Amatich, A. Stradivariego, rodziny Guarnerich). Korpus rezonansowy skrzypiec tworzą 2 drewniane płyty połączone boczkami. Znajdująca się wewnątrz pudła dusza przenosi drgania płyty wierzchniej na płytę spodnią, w górnej płycie znajdują się otwory rezonansowe (tzw. efy). 4 struny naciągnięte są na strunociągu, podstawku, gryfie i kołkach, struny nastrojone są w interwałach kwinty (g, d1, a1, e2). Skala skrzypiec obejmuje dźwięki od g do c5. Dźwięk wydobywany jest za pomocą smyczka lub poprzez szarpanie strun palcami (pizzicato). Madonna

Współczesne skrzypce wywodzą się ze skrzypiec barokowych. U schyłku XVI w. z violi da braccio, jako przedstawiciela najwyższej odmiany instrumentów smyczkowych, wykształcają się skrzypce. Pierwszy raz terminu skrzypce użyto w 1523 roku we Włoszech. Pierwsze graficzne wyobrażenie skrzypiec pochodzi z malowideł w kościele św. Krzysztofa w Vorcelii Madonna degli aranci Gaudenzio Ferrari z roku 1529. Pierwszy znany występ z użyciem skrzypiec miał miejsca w czasie przyjęcia cesarza Karola V i króla Franciszka I przez papieża Pawła III w Bolonii w 1538 r. Pierwsza publikacja muzyki na skrzypce pochodzi z 1581 r. i zawiera ówczesną francuską dworską muzykę taneczną. Szczyt sławy skrzypiec przypada na okres nieco późniejszy. Szybkie rozprzestrzeniene się i udoskonalenie tego najbardziej znaczącego instrumentu czasów nowożytnych jakim są skrzypce jest zasługą kompozytorów XVI w., którzy natychmiast dostrzegli ich piękno brzmienia i przydatność orkiestrową. Muzykę na skrzypce komponują tacy artyści swej epoki jak: Giovanni Battista Somis, Francesco Geminiani, Carlo Ambrogio Lonati, Pietro Antonio Locatelli, Giovanni Fornari, Michele Mascitti, Pietro Castrucci i inni. Połowa XVIII wieku to narodziny nowoczesnych skrzypiec. Od skrzypiec barokowych różnią się doskonałością wykonania oraz integralnością dźwięku. Otwiera to okres wielkich lutników, którzy wynieśli rzemiosło produkcji skrzypiec do poziomu sztuki. Skrzypce sławnych włoskich mistrzów są dziełami sztuki, porównywalnymi jedynie z obrazami Rafaela lub rzeźbami Michała Anioła. Pierwszym z wielkich lutników był Bagatella, który wyprodukował między innymi skrzypce dla młodego Mozarta. W tym okresie w całej Europie powstało wiele zakładów lutniczych produkujących skrzypce - głównie we Włoszech, Francji i Niemczech. Do najsłynniejszych producentów skrzypiec wszech czasów należy Antonio Stradivari. Wyprodukował on około 1100 egzemplarzy, z których wiele zachowało się do dziś. Skrzypce Stradivariego są przedmiotem pożądania współczesnych instrumentalistów, stać na nie jednak tylko najbogatszych. W ostatnim dziesięcioleciu na publicznych aukcjach sprzedano sześć par skrzypiec pochodzących z pracowni Stradivariego. Budowa skrzypiec

W Polsce pierwsze wiadomości o skrzypcach spotykamy w archiwalnych materiałach z XV w. Dotychczasowe teorie instrumentologiczne wskazywały na Włochy jako ojczyznę skrzypiec, natomiast powojenne badania Z. Szulca sugerują, że skrzypce powstały właśnie w Polsce i wywodzą się z polskiego instrumentarium ludowego. Teoria Szulca opiera się głównie na świadectwach teoretyków niemieckich XVI i XVII w. (M. Agricoli, M. Praetoriusa), dokumentach archiwalnych (świadczących, że w Polsce znajdują się najwcześniejsze wzmianki o skrzypcach) oraz na zachowanych informacjach o XV - wiecznych warsztatach lutników polskich, produkujących już wówczas skrzypce wysokiej jakości, nie ustępujące włoskim. Dalsze badania wykazały ponadto, że skrzypce znane były w Polsce od drugiej połowy XV w., a więc ponad pół wieku wcześniej niż we Włoszech. Istnieje natomiast przypuszczenie, że obecny kształt skrzypiec zapożyczony został w XVI w. z włoskiej liry da braccio lub violi sopranowej. Wykształcone w wyniku długotrwałej ewolucji, swój klasyczny kształt i walory dźwiękowe zawdzięczają skrzypcowym szkołom lutniczym, których rozkwit przypadł na XVI i XVII w. we Włoszech szkole brescjańskiej (G. Bertolotti, G. Maggini) i cremońskiej (rodzina Amatich, A. Stradivari, rodziny Ruggierich i Guarnerich, C. Bergonzi, rodzina Guadagninich), w Niemczech szkole tyrolskiej (J. Stainer); w Polsce działała rodzina Grobliczów, T. Głazowski, B. i J. Dankwartowie. Najwięksi wirtuozi skrzypiec to m. innymi Niccolo Paganini, Henryk Wieniawski, Yehudi Menuhin, Isaac Stern, Konstanty Andrzej Kulka.

Skrzypce Stroha
Skrzypce StrohaSkrzypce Stroha to rodzaj skrzypiec wzmacniający swój dźwięk przez rezonator i czary wykonane z metalu, a nie przez drewniane pudło rezonansowe, jak w przypadku standardowych skrzypiec. Instrument swoją nazwę zawdzięcza niemieckiemu konstruktorowi o nazwisku Johannes Matthias Augustus Stroh, któremu patent na konstrukcję skrzypiec przyznano w roku 1899. Skrzypce Stroha są znacznie głośniejsze niż ich odpowiednik z drewnianym pudłem rezonansowym. Ta cecha pozwoliła im na osiągnięcie znaczącej pozycji w początkach przemysłu nagraniowego. Ze względu na to, że nagrania mechaniczno-akustyczne drewnianych skrzypiec cechowały się nienajlepszą jakością, skrzypce Stroha stały się standardowym instrumentem w studiach nagraniowych. Zwiększenie głośności instrumentu odbywa się jednak kosztem jego jakości; dźwięk wzmacniany przez rezonatory metalowe jest ostrzejszy i bardziej "szorstki". Po wprowadzeniu przez studia nagraniowe w drugiej połowie lat 20. XX wieku mikrofonów elektrycznych, skrzypce Stroha zaczęły tracić swoją popularność. Kilku współczesnych muzyków, w tym Tom Waits oraz múm nadal używają skrzypiec Stroha, ze względu na ich charakterystyczny dźwięk.

Skrzypce elektryczne

Skrzypce elektryczne - skrzypce w których pudło rezonansowe zostało zredukowane, lub całkowicie wyeliminowane. Wzmocnienie dźwięku strun odbywa się w drodze przetwarzania elektrycznego. Wmontowany przetwornik, nazywany potocznie przystawką elektryczną, przetwarza drgania akustyczne produkowane przez struny na prąd, który jest wysyłany do wzmacniacza elektrycznego, gdzie jest odpowiednio modelowany przy pomocy filtrów i procesora efektów, a następnie wysyłany do głośników, które go przetwarzają na drgania akustyczne. Technika gry jest identyczna jak w przypadku skrzypiec akustycznych, dźwięk natomiast posiada walory zdecydowanie odmienne i niepowtarzalne.

Altówka
Instrument z grupy strunowych smyczkowych; należy do rodziny skrzypiec, stanowiąc ich odmianę altową. Altówka budową przypomina skrzypce, lecz jest od nich nieco większa.

Podobnie jak skrzypce posiada cztery różnej grubości struny, strojone w kwintach, rozpięte nad szyjką (zwaną gryfem) zakończoną ślimakowatą główką z mechanizmem kołkowym służącym do naciągania strun. Dźwięk na altówce wydobywa się smyczkiem lub poprzez szarpanie strun palcami, niekiedy również uderzając w nie odwrotną stroną smyczka. Dla uzyskania szczególnych efektów brzmieniowych na struny zakłada się specjalny tłumik lub stosuje tzn. technikę flażoletową, umożliwiającą wydobywanie wysokich dźwięków przypominających barwą delikatne brzmienie fletu. Stosowana jest wibracja dźwięku, tremolo i technika dwudźwięków. Altówka posiada te same możliwości techniczne co skrzypce, ustępując im jedynie ruchliwością. Wiemy, że altówka wykształciła się z altowej violi da braccio, jednak dokładna data jej powstania nie została dotychczas ustalona. Najstarszy egzemplarz instrumentu pochodzi z 1580 roku. Początkowo altówka pełniła wyłącznie rolę instrumentu zespołowego realizującego partię akompaniamentu; od XVIII wieku stanowi stały składnik smyczkowych zespołów kameralnych (np. kwartetu smyczkowego) oraz orkiestry symfonicznej; w XIX wieku została szerzej wykorzystana jako instrument solowy. Z czasem altówka doczekała się rozległej literatury muzycznej obejmującej muzykę wszystkich gatunków i stylów. Obecnie jest wykorzystywana głównie w orkiestrze symfonicznej, stanowiąc jej nierozłączny składnik, a także w muzyce kameralnej oraz jako instrument solowy.

Wiolonczela
Instrument z grupy strunowych smyczkowych zbudowany na wzór skrzypiec, lecz o dwukrotnie dłuższym korpusie, czterokrotnie wyższych boczkach i proporcjonalnie krótszej szyjce. Z dolnej części pudła rezonansowego wystaje metalowa nóżka służąca do oparcia wiolonczeli na podłodze w pozycji pochyłej.

Cztery różnej grubości struny, strojone w kwintach, rozpięte są nad szyjką (zwaną gryfem) zakończoną ślimakowatą główką z mechanizmem kołkowym służącym do naciągania strun. Dźwięk na wiolonczeli wydobywa się smyczkiem lub poprzez szarpanie strun palcami, niekiedy również uderzając w nie odwrotną stroną smyczka. Smyczek wiolonczeli jest nieco krótszy i znacznie mocniejszy od skrzypcowego. Dla uzyskania szczególnych efektów brzmieniowych na struny zakłada się specjalny tłumik lub stosuje tzn. technikę flażoletową, umożliwiającą wydobywanie wysokich dźwięków przypominających barwą delikatne brzmienie fletu. Stosowana jest wibracja dźwięku, tremolo i technika dwudźwięków. Instrument posiada bogate brzmienie i duże możliwości wykonawcze, jednak na skutek większych rozmiarów, grubszych i dłuższych strun oraz trudniejszego palcowania, jego ruchliwość jest znacznie mniejsza od skrzypiec. Wiolonczela wykształciła się prawdopodobnie w II połowie XVI wieku z basowej violi da braccio, jednak dopiero pod koniec XVII wieku zajęła miejsce violi da gamba, przewyższając ją znacznie możliwościami technicznymi i wyrazowymi. Uważa się, że swoją obecną formę wiolonczela zawdzięcza włoskiemu lutnikowi A.Stadivariusowi. Początkowo znalazła zastosowanie głównie w grze zespołowej do realizacji partii basowych, by w XVIII wieku zyskać rangę instrumentu solowego. W Polsce wiolonczela jest w powszechnym użyciu już w XVI wieku. Wiolonczela posiada rozległą literaturę muzyczną obejmującą muzykę wszystkich gatunków i stylów. Obecnie jest wykorzystywana głównie w orkiestrze symfonicznej, stanowiąc jej nierozłączny składnik; w muzyce kameralnej oraz jako instrument solowy.

Kontrabas

Jest największym przedstawicielem instrumentów smyczkowych. Kształtem przypomina skrzypce, jednak jego duże pudło rezonansowe znacznie zwęża się w górnej części, bezpośrednio przechodząc w krótką szyjkę zakończoną charakterystycznym ślimakiem. W odróżnieniu do skrzypiec, regulacja naciągu strun odbywa się za pomocą metalowych kluczy umieszczonych na ślimaku. W czasie gry instrument znajduje się w pozycji pionowej i jest oparty o podłogę na krótkiej metalowej nóżce. Kontrabas występuje w kilku odmianach, które różnią się od siebie strojem i liczbą strun (od trzech do pięciu). Najbardziej rozpowszechnioną odmianą jest kontrabas 4-strunowy, strojony w kwartach. Dźwięk na kontrabasie wydobywa się smyczkiem lub poprzez szarpanie strun palcami, niekiedy również uderzając w nie odwrotną stroną smyczka. Dla uzyskania szczególnych efektów brzmieniowych stosuje się tzn. technikę flażoletową, umożliwiającą wydobywanie wysokich dźwięków przypominających barwą delikatne brzmienie fletu. Stosowana jest wibracja dźwięku, tremolo i technika dwudźwięków. Kontrabas wykształcił się z kontrabasowej violi da gamba, instrumentu popularnego w Europie już w średniowieczu. W XVII i XVIII wieku w instrumencie zastosowano podstrunnicę pozbawioną progów oraz ograniczono liczbę strun do czterech. Ta forma instrumentu przetrwała do naszych czasów. Kontrabas jest głównie instrumentem orkiestrowym realizującym najniższe partie basowe. Jednak wielu muzyków i kompozytorów dostrzegło jego duże możliwości wykonawcze, dlatego z biegiem lat doczekał się sporej literatury w muzyce kameralnej jak i solowej. Jest nieodłącznym składnikiem klasycznych zespołów jazzowych oraz występuje w muzyce rozrywkowej i ludowej.
Smyk

Budowa skrzypiec